Yaklaşık 32-33 yıl önceydi… Yani 1971 ya da 1972 yılları…1969 yılı sonunda Cem Karaca Apaşlar topluluğu dağılmış ben de sahne hayatıma nokta koyup filmciliğe başlamıştım. Ama içimdeki müzikle ilgili birşeyler üretmek arzusu henüz kıpır kıpırdı. O yıllarda batıda "Hair” ve “Jesus Christ - Super Star" müzikalleri ortalığı kasıp kavuruyordu, bizde ise 30’lu yıllardaki yaygın operet geleneği ve tabii ki “Lüküs Hayat”'tan sonra o kadar az müzikal bestelenmiş ve sahnelenmişti ki… Yedi Kocalı Hürmüz, Hisseli Harikalar Kumpanyası, Bin Yıl Önce Bin Yıl Sonra gibi eserler bu seyrek örneklerden birkaçı idi. Zaman zaman Apaşları ilk kurduğumuz da solistimiz olan Sadık Bütünley ile buluşur eski anıları tazelerdik. Sadık o günlerde “Jesus Christ - Super Star" Rock operasını tamamen ezberlemiş mırıldanıp dururdu. Birden aklıma geldi, bizde neden bu türde bir rock opera ya da müzikal bestelenmesin?
Davamı...

TƏDQİQATLAR
folklor
Avqust 6, 2008 12:04
Baxış sayı: 8

Şərhlər(0)

Bu yaxınlarda Urmiyada "Səfəvilər dövrü Azərbaycan ədəbiyyatı" mövzusunda beynəlxalq elmi konfrans keçirilib. Sözügedən konfransda azərbaycanlı alimlər - filologiya elmləri doktoru, professor Məhərrəm Qasımlı və filologiya elmləri namizədi Asif Rüstəmli də iştirak edib. Bir müddət öncə səfərdən dönən alimlərimiz konfransla bağlı öz fikirlərini bölüşdüklərində n bu mövzuya toxunmayacağıq. Bizim məqsədimiz sözügedən səfər zamanı baş verən və ədəbiyyatım ız üçün son dərəcə böyük əhəmiyyət kəsb edən bir hadisənin üzərində dayanmaqdır. Belə ki, alimlərimiz qədim türk abidəsi olan "Kitabi Dədə Qorqud"un tarixi mənbələrdəki qeydlərinə əsaslanaraq , Urmiya qalasında yerləşən Burla xatun məqbərəsini tapıblar. Bu haqda mətbuatda müəyyən informasiyalar dərc edilsə də, "Kitabi Dədə Qorqud" obrazlarının tarixi şəxsiyyət olmasına dair, eləcə də onların Azərbaycanla sıx bağlılığı, nəhayət, tarixi izlərinin, daha dəqiq desək, qəbirlərinin axtarılması ilə uzun illər məşğul olan professor Məhərrəm Qasımlıdan daha geniş məlumat almağa ehtiyac duyduq. Yeri gəlmişkən, bu, professorun bu sahədə apardığı tədqiqatla bağlı ən uğurlu tapıntıdır. İndi isə filologiya elmləri doktoru, professor Məhərrəm Qasımlının özünü dinləyək.
Davamı...

TƏDQİQATLAR
folklor
Avqust 6, 2008 12:03
Baxış sayı: 11

Şərhlər(0)

Tarix içindəki oğuz-türk mənəvi mədəniyyətin in ana axarlarından biri Dədə (Ata) Qorqud və onun çevrəsindəki mifoloji və tarixi proseslərlə bağlıdır. Babalarımız olan oğuzların mənəvi - ruhani hamisi, yol göstəricisi statusunda çıxış edən "Qorqud" şübhəsiz ki, yüzilliklərin dərinliklərində n gələn müdriklik, öncəkörəmlik, ulusu-etnosu gələcəyə doğru istiqamətləndir mə düşüncəsinin ortaya çıxardığı rəmzi - mifoloji obrazdı. Oğuz-türk tarixinin çeşidli dönəmlərində, xüsusən də taleyüklü məqamlarında ulus-etnos içərisindən çıxmış (zühür etmiş!) qeyri-adi istedad, bilici-görücü keyfiyyətlərinə malik unikal şəxsiyyətlər sözü gedən mənəvi statusu ("qorqudluğu") öz üzərinə götürmüş, bu səbəbdən də "Qorqud" adı ilə çağırılmışlar. Bu baxımdan "Qorqud" tarixi-mifolji statusunun yüzillər boyundakı daşıyıcılarının sayı yəqin ki, onlarladır. Türküstan, Qafqaz və Anadoluda müşahidə olunan çoxsaylı Qorqud qəbirləri də həmin tarixi gerçəkliyin ifadəsidir.
Davamı...

TƏDQİQATLAR
folklor
Avqust 6, 2008 12:01
Baxış sayı: 12

Şərhlər(0)

Bu gün Axısqa türklərinin dilinin bir çox leksik-qrammatik xüsusiyyətləri "Kitabi-Dədə Qorqud" dastanının dili ilə eyniyyət təşkil edir. Dil uyğunluqlarını aşağıdakı qruplara ayırmaq olar: 

a) Leksik uyğunluqlar 
b) Morfoloji uyğunluqlar 
v) Sintaktik uyğunluqlar 

Leksik uyğunluqlar ayrı-ayrı leksik vahidlər arasında özünü göstərir. Bu uyğunluqların bir çoxu müasir Azərbaycan dili üçün arxaik hesab edilir

Davamı...

TƏDQİQATLAR
folklor
Avqust 6, 2008 11:59
Baxış sayı: 8

Şərhlər(0)

“Azərbaycan tarixi” bir elm sahəsi kimi A. Bakıxanovun tədqiqatı ilə başlanmış, XX əsrin əvvəlində M.Rəsulzadə, Ə.Hüseynzadə, M.Baharlı və başqa ziyalıların əsərlərilə bu sahə artıq müəyən sistemə salınmışdır. Azərbaycanda komunist rejim hakimiyəti ələ alandan sonra “Azərbaycan tarixi” elmi siyasiləşdi. 1920-1990-cı illər arasında Azərbaycan tarixi haqqında yazılmış monoqrafiya, dərslik və akademik nəşrlər Azərbaycanda qurulan dövlətlərin tarixini azər xalqının deyil, ayrı-ayrı sülalələrin və bölgələrin tarixi kimi təqdim edilmişdir. Bu kitablarda türk enosunun Azərbaycana gəlmə xalq olmasının qabardılması əsas konsepsiya idi. Hətta, bu “gəlmə türklər” də vəhşi köçəri simasında təqdim olunurdu.
Davamı...

TƏDQİQATLAR
folklor
Avqust 6, 2008 11:55
Baxış sayı: 9

Şərhlər(0)

Gəmiqaya rəsmlərinin böyük bir qrupu heyvan təsvirlərindən ibarətdir. Bu rəsmlər insanların min illər boyu formalaşan inanclarını əks etdirir. Qədim insanların dini-mifoloji görüşlərinin formalaşmalarında onların həyat tərzi müəyyən rol oynamışdır. Arxeoloji araşdırmalar göstərir ki, e.ə III minilliyin ortalarından başlayaraq heyvandarlıqda xırdabuynuzlu heyvanlar üstünlük təşkil edilmişdir. Heyvandarlıqla bərabər ovçuluq da təsərüfatda öz mövqeyini saxlamışdır. 
Davamı...

TƏDQİQATLAR
folklor
Avqust 6, 2008 11:52
Baxış sayı: 8

Şərhlər(0)

Filologiya elmləri namizədi, folklorşünas alim Elnur Heydərovun ««Əsli-Kərəm» dastanı və alban mədəniyyəti» monoqrafiyası folklorşünaslığımızın çox aktual bir probleminə – xalqımızın məşhur «Əsli-Kərəm» dastanının və ümumiyyətlə folklorumuzun genezisi və tarixi semantikası məsələsinə həsr olunmuşdur. Əsər indiyə qədər cəmiyyətimizə erməni kimi təlqin olunmuş Qara Keşiş və Əslinin qədim albanlarla bağlılığından, Alban-türk mədəniyyətinin qarşılıqlı əlaqəsindən bəhs edir.

Əsərdə folklorşünaslığımız və tarix elmimiz üçün son dərəcə vacib və yeni faktlar açılıb ortaya qoyularaq, elmi təhlilə cəlb edilmiş, maraqlı elmi nəticələrə gəlinmişdir.

Kitab folklorşünas alimlər, tarixçilər, folklorumuz və tariximizlə maraqlananlar üçün əhəmiyyətli mənbədir.

Davamı...

TƏDQİQATLAR
folklor
Avqust 6, 2008 11:42
Baxış sayı: 9

Şərhlər(0)

Qam– şaman və ondan əvvəlki dünyagörüşləri ilə bağlı olan Xızır türk mifoloji təfəkkürünün məhsuludur. Bizə gəlib çatan qədim dövr xalq yaradıcılığı məhsullarından olan altay–türk dastanı “Manas”, azərbaycanlıların “Dədə Qorqud”, özbəklərin “Alpamiş” və digər xalqların şifahi dilində Xızır peyğəmbər özünəməxsus funksiyalari ilə çıxış etməkdə və yaşamaqdadır. Burada onu da nəzərdən qaçirmaq olmaz ki, bir sıra xalqların folklorunda da Xızır kultu öz ənənəvi funksiyaları ilə görünməkdədir
Davamı...

TƏDQİQATLAR
folklor
Avqust 6, 2008 11:39
Baxış sayı: 10

Şərhlər(0)

GoZEL AYULDUZLI
AZERBAYCAN CANIMDI

Bozoxlar və Üçoxlar
Müəllif: Ramazan Qafarlı

Qədim oğuz-türk mifologiyasında bu üsulla yaranan başqa say sistemində dünyanın daha dolğun, mükəmməl və tam modelinə rast gəlirik: Vahid başqa biri (Oğuzu) dünyaya gətirir, ondan iki üçlük (toplusu altı edir) doğulur.

Birinci üçlük barədə mətndə deyilir ki, göydən şüa düşür. Oğuz görür ki, Günəşdən işıqlı, Aydan parlaq işığın arasında gözəl bir qız oturmuşdur. Başı qızıl qütb ulduzlu bu qızdan onun üç oğlu olur: Gün, Ay və Ulduz. Üç qardaşın nəsli sonralar Bozoxlar – pozuxlar adı ilə tanınır.


Davamı...

TƏDQİQATLAR
folklor
May 19, 2008 15:49
Baxış sayı: 63

Şərhlər(0)

 

Tarixi faktdır ki, Ruslar Qafqazı zəbt edənə qədər

 ermənilər Qafqazda azlıq təşkil edirdi.

Dağlıq Qarabağ Azərbaycanın mərkəzi hissəsində yerləşir, ərazisi 4,4 min kv.m, Azərbaycan Respublikası ümumi ərazisinin 5,1%-ni təşkil edir. Vilayətin tərkibinə Xankəndi şəhəri, Əskəran, Hadrut, Ağdərə, Martuni və Şuşa inzibati rayonları daxildir.

Tarixən Albaniyanın (Arranın), Qarabağ xanlığının, Azərbaycan Xalq Cumhuriyyətinin, Azərbaycan Sovet Respublikasının və Azərbaycan Respublikasının tərkib hissəsi olmuş, Azərbaycanın "Musiqi akademiyası" kimi məşhur olmuşdur. Azərbaycan xalqının ən böyük və ən qədim elm və məddəniyyət mərkəzlərindən biri olmuş, öz təbiətinin gözəlliyinə, təbii sərvətlərin zənginliyinə, iqliminin mülayimliyinə görə tarixən bir çox cahangirlərin diqqətini özünə cəlb etmiş, dünyanın bir çox məşhur adamları Qafqazın bu dilbər güşəsi haqqında xoş sözlər söyləmişlər. Yenidənqurma tufanı bu yerlərdən də yan keçmədi. Bu tufanın aparıcı qüvvəsi erməni millətçiliyi, qurbanı isə azərbaycanlılar oldu....

Davamı...

TƏDQİQATLAR
folklor
May 17, 2008 22:22
Baxış sayı: 61

Şərhlər(0)

Mart soyqırımı niye mehz Bakıda töredilib? Professor Musa Qasımlı “Birinci Dünya müharibesi illerinde böyük dövletlerin Azerbaycan siyaseti” adlı eserinde bunun bir sıra sebeblerini gösterir. Qırğının töredilmesinin başlıca sebebi Azerbaycanın müsteqilliyinin qarşısının alınması, Bakının mühüm iqtisadi ve siyasi ehemiyyeti ile bağlıydı. Rusiya üçün Bakı mühüm ehemiyyet daşıyırdı. Bu, V.İ.Leninin “Bakı neft, işıq ve enerjidir” sözlerinden de aydın görünür. Amma ermenilerin de öz meqsedleri olmamış deyildi. Stepan Şaumyanın aşağıdakı fikirleri mart qırğınının töredilmesinin mahiyyetini açır: “Bizim süvari desteye ilk silahlı hücum cehdinden behane kimi istifade edib, bütün cebhe boyu hücuma keçdik. Bizim 6 min nefere qeder silahlı qüvvemiz vardı. Eyni zamanda Daşnaksütyunun da 3-4 mine qeder milli desteleri vardı. Onların iştirakı vetendaş müharibesine milli qırğın xarakteri verdi ve bundan qaçmaq mümkün deyildi. Biz buna şüurlu olaraq getdik. Eger onlar Bakıda qelebe qazansaydılar, şeher Azerbaycanın paytaxtı elan edilerdi”.


Davamı...

TƏDQİQATLAR
folklor
May 17, 2008 22:14
Baxış sayı: 55

Şərhlər(0)

Qərbi Azərbaycan abidələri


Məşhur türk səyyahı Övliya Çələbinin verdiyi məlumata görə (h.t. ilə 915), m.t. 1509-1510-cu ildə Şah Ismayıl Səfəvi öz vəziri Rəvan Qulu xana qala tikdirilməsi üçün (indiki Irəvan şəhərinin yerində Zəngi çayının sağ sahili boyunca) fərman verdi. Rəvan Qulu xan 7 ilə qalanı tikdirib, başa çatdırdı.Qalanın üç qapısı "Təbriz qapısı", "Şirvan qapısı", "Körpü qapısı" və 4 məhəlləsi olmuşdur: "Qala", "Şəhər", "Təpəbaşı" və "Dəmirbulaq". 1864cü ildən başlayaraq qala divarları tamamilə söküldü. Göydələn minarələri olan Irəvan məscidləri şəhərin əsas siluetini səciyyələndirən qurğulardan idi. Belə məscidlərin elə 4ü qalanın "Şəhər" adlı məhəlləsində yerləşirdi: "Novruzəli xan", "Hüseynəli xan" (Göy məscid), "Xoca Səfərbəy" və "Məhəmməd Sərtibxan" məscidləri.1604-cü ildə I Şah Abbas Irəvan qalasını Osmanlılardan azad edəndən sonra Sərdar sarayının şərq tərəfində möhtəşəm bir məscid inşa etdirdi. 1606-cı ildə inşa edilən bu məscidin memarı o vaxtın məşhur sənətkarı Şeyx Bahəddin idi. Gəncə Məscidsi ilə ümumi oxşarlığı olan Irəvan Məscid kompleksinə mədrəsə, kitabxana, mehmanxana və müxtəlif təyinatlı tikililər daxil idi. 1918-ci ilə qədər məscid və ətrafındakı binalar kompleksi yarıuçuq da olsa, qalırdı. Sonralar tamamilə məhv edildi. 1725-ci ildə Rəcəb Paşa tərəfindən Irəvan qalasında yeni bir məscid inşa edildi. XVIII əsrdə Abbas Mirzə tərəfindən inşa etdirilən məscid də memarlıq üslubuna görə hər kəsi heyran edəcək gözəllikdə olmuşdur.Ruslar Irəvan qalasını işğal etdikdən sonra (1827) Abbas Mirzənin inşa etdirdiyi məscid tamamilə sökülmüş, Rəcəb Paşanın ucaltdırdığı məscidin yerində isə rus kilsəsi tikilmişdir.Göy məscid adı ilə məşhur olan Hüseynəli xan məscidinin öncə dörd minarəsi olmuşdur. Ikinci dünya müharibəsindən sonra məscidnin üç minarəsini dağıtmışlar. Son dövrlərə qədər təkminarəli də olsa, Göy məscid Islam nişanəsi kimi şəhərdə diqqəti cəlb edən abidələrdən idi. Ümumiyyətlə, XX yüzilliyin əvvəllərinə qədər Irəvan qalasında 8 məscid fəaliyyət göstərmişdir. Indi onların izi belə qalmamışdır. Irəvan qalasında ən qədim məscid 1510-cu ildə Şah Ismayılın əmri ilə inşa olunmuşdur. 1918-ci ildə ermənilər həmin məscidə müsəlmanları dolduraraq, od vurub yandırmışlar. Məscid insanlarla birgə tamamilə yanıb külə dönmüşdür.Ümumiyyətlə, 1912-ci ilə qədər Qərbi Azərbaycan (indiki Ermənistan) ərazisində Irəvan qəzasında 42, Eçmiədzin qəzasında 33, Zəngəzur qəzasında 35 məscid fəaliyyət göstərmişdir. Hazırda bu məscidlərin heç biri qalmamış, hamısı ermənilər tərəfindən dağıdılmışdır.



TƏDQİQATLAR
folklor
May 17, 2008 22:07
Baxış sayı: 74

Şərhlər(0)

«Dədə Qorqud» dilinin milli xarakteri dastanların dilinin sintaktik quruluşu ilə daha çox bağlı olsa da, bu vaxta qədər bu sahəyə kifayət qədər diqqət yetirilməmişdir. Ə.Dəmirçizadə boyların dilində cümlə üzvlərinin, sadə və mürəkkəb cümlələrin ən ümumi cəhətləri üzərində dayanmış

Davamı...

TƏDQİQATLAR
folklor
May 17, 2008 22:04
Baxış sayı: 64

Şərhlər(0)

Bir daha İrəvan toponiminin tarixi haqda

Bu gün hayların yaşadığı coğrafi ərazi heç vaxt erməniyə aid olmayıb. Bu ərazilər tarix boyu türk yurdu kimi tanınıb və qəbul edilib. Bunu deməklə əslində kiməsə tarix dərsi keçmək fikrində deyiləm. Sadəcə olaraq tarix bunu sübut edir, edib, edəcək. İrəvanın tarixi və bölgədəki yer-yurd adları, bu yerlərin aborigen əhalisi azər, türk boyları ərazinin erməniyə heç bir aidiyyatı olmadığını sübut edir. İrəvan -indi olub Yerevan, bütün qədim türkün yaşadığı ərazi də Ermənistan. Dənizdən-dənizə böyük Ermənistan xülyasına düşən erməni bəlkə də böyük türkün şanlı tarixindən xəbərsiz deyil. Amma erməni məkri, hiyləsi artıq uzun müddətdir ki, torpaqlarımızın erməniləşdirilməsi siyasətini özünə məqsəd tutub. Zaman-zaman

Davamı...

ƏMƏKDAŞLARIMIZIN YARADICILIĞI, TƏDQİQATLAR
folklor
May 17, 2008 21:57
Baxış sayı: 58

Şərhlər(0)

DÜNYA DİLLƏRİNİN QOHUMLUĞU - MONOGENEZ PROBLEMİ


Azərbaycan ərazisi ən qədim insan məskənidir...


İnsanın meydana çıxması, təfəkkür və nitqinin formalaşması, ilkin vətəni, əsas inkişaf mərhələləri bir sıra elmlərin - paleoantropologiya, morfologiya, geologiya, arxeologiya, etnoqrafiya, coğrafiya, zoologiya və linqvistikanın köməyi ilə öyrənilir. Bəşərin təşəkkülü «geoloji dövr» adlandırılan dördüncü dövrlə bağlıdır. Bu dövrün 4 (son vaxtlar 6) milyon il davam etdiyi müəyyən edilmişdir*.

Davamı...

TƏDQİQATLAR
folklor
May 17, 2008 21:43
Baxış sayı: 39

Şərhlər(0)

 

 QUŞLARIN ALLAHA ŞİKAYƏTİ

 

 

 

Bir dəfə Allah quşları çağırıb soruşur:
-Dünən hamınız yer üzərindəmi uçurdunuz? Gördüklərinizdən danışın.
Uzun bir növbə düzəlir. Hər quş söz alıb dünyada baş verənləri bir-bir Allahın ovucuna qoyur. Axırda Allah soruşur:
-Danışmayan qaldımı?
Sığırçın deyir:
-Bəli, dünən də, bu gün də bir quş aramızda görünmüyüb.
Allah:
-Hansı quş?
-Bayquş.
Quşlar yerbəyerdən dillənirlər:
-O heç birimizi saymır, deyir: mən bəy quşam. Bax, hüzurunuza da gəlməyib.
Allah deyir:
-Onun bəyliyini qəbul edirəm. Çünki gördüklərini sizin kimi hər rastına gələnə danışan deyil.

Davamı...

TƏDQİQATLAR
folklor
May 17, 2008 17:12
Baxış sayı: 41

Şərhlər(0)