«BİZ FOLKLORA DOĞRUMU GEDİRİK»  Məhərrəm Qasımlı:     «BİZİM MƏDƏNİYYƏTİN AÇARI SAZDIR».         

         Onunla həmsöhbət olmaq, elmi-fəlsəfi-həyati mülahizələrini dinləmək mənə həmişə xoş təsir bağışlayır. Daim onu radioda hazırladığım verilişlərə də dəvət edirəm. Maraqlı, nəzəri və praktiki bilgiləri, səmimi söhbəti, elmi axtarışları istər oxucuların, istərsə də dinləyicilərin daim maraq dairəsindədi. Bu günlərdə isə 50 yaşını qeyd  etdik. Əlli yaşın təəssüratlarını bölmək üçün, onunla zəngləşdim, hal-əhval tutduq, yarızarafatla yayın bu qızmar çağında necə istirahət elədiyini də soruşdum. 50 yaşının ucalığında onunla bir də görüşmək istəyində olduğumu dedim. Cavabı isə həmişəki kimi səmimi oldu. Beləliklə, həmsöhbətim, filologiya elmləri doktoru, professor, folklorumuzun bilicisi, dəyərli alimimiz, Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutunun direktor müavini Məhərrəm Qasımlıdı. Beləcə bir söhbətimiz alındı. 

Davamı...

ƏMƏKDAŞLARIMIZIN YARADICILIĞI
folklor
Avqust 19, 2008 12:19
Baxış sayı: 6

Şərhlər(0)

Sevgilim, sən maral kimi


Gəzməyi kimdən öyrəndin


Ay qabağa cığa teli


Düzməyi kimdən öyrəndin

Tez yuxudan oyanmağı


Davamı...

Güney aşıq mühiti
folklor
Avqust 6, 2008 12:26
Baxış sayı: 15

Şərhlər(0)

Aşıq Əmrah Gülməmmədov

Əmrah Paşa oğlu Gulməmmədov 1914-cü ildə axarlı-baxarlı Borçalının Araplı (Ərəbli) kəndində dünyaya göz açmışdır. Məktəb yaşlarına çatanda atası Paşa kişidən saz çalmağı öyrənmişdir. Həddi-büluğa çatan vaxt atası onu dövrünün ən seçilib-sayılan və igid-qəhrəman nəslindən olan ustad aşıq Məsimin (Yadigarov) yanına şəyirdliyə qoyur.

Əmrah Gülməmmədov Aşıq Məsim Yadigarovun yanında nəinki qəmli və yanğılı aşıq-el havalarının mahir ifaçısına, eyni zamanda yanğılı oxuyub qoşma deməyə yiyələnir. Beləliklə, o, püxtələşdikcə aşıq sənətinin dərin məzmunlu sirlərinə daha yaxından bələd olmaqla yanaşı, həm də sənəti inkişaf etdirərək onu yüksək zirvəyə qaldırmağa cəhd edir.

Şah Əmrahın 1930-cu illərdən Borçalının ən böyük bölgələrinin konsert salonlarında səsləndirdiyi hava və mahnıları 50-ci illərdə Bakının radio dalğalarında və konsert salonlarında səslənərd

Davamı...

Borçalı aşıq mühiti
folklor
Avqust 6, 2008 12:24
Baxış sayı: 9

Şərhlər(0)

Kamandar Əfəndi dünyaya gələndə artıq Borçalı mahalının bütün məntəqələrində quruculuq və yaradıcılıq işləri gedirdi. Demək olar ki, bütün təsərrüfatlar kollektivçiliyə girişib Borçalının ən ucqar duzən və dağ kəndlərində belə kolxoz quruculuğu sisteminə keçmişdi. Gələcəyin ustad aşığı 1932-ci ildə Borçalının-indiki Marneuli rayonunun Kəpənəkçi kəndində anadan olmuşdur. Borçalıda aşıq sənətinin əlçatmaz zirvəyə çatan vaxtı balaca Kamandar artıq Alget və Kür çayının şırıltısından simli sazın ahəngini yavaş-yavaş ayırmağa başladı. Bir müddətdən sonra Kamandar ustad aşıqlardan Sadıq, Məhəmməd Şıxlı, Şah Əmrah və b. təkidi sayəsində aşıq-ozan sənətinin sirlərinə daxil olmağa daha bir uğurlu addım atır
Davamı...

Borçalı aşıq mühiti
folklor
Avqust 6, 2008 12:23
Baxış sayı: 10

Şərhlər(0)

Xındı Məmməd

Məmməd Gülabı oğlu Qəniyev 1896-cı ildə Borçalı nümayəndəliyinin (Marneuli rayonu) böyük Muğanlı (Qaş Muqanlı) kəndində kəndli ailəsində anadan olmuş və çətin uşaqlıq dövrü keçirmişdir. Çox gözəl, qeyri-adi məlahətli səsə malik olduğunu görən dayısı Hüseyn Qoca oğlu 1914-cü ildə onu məşhur el şairi, geniş savad dairəsinə malik olan şair Ağacanın yanına şəyirdliyə verir.

Məmməd şair Ağacanın yanında Azərbaycan, Şərq və xüsusilə islam tarixini tam mənada öyrənir, şer, sənət dünyasının sirlərinə dərindən bələd olmaqla, Nizamidən üzü bu yana Azərbaycanın yazılı və şifahi ədəbiyyatını dərindən araşdırmaqla, Qurbani, Xəstə Qasım, Ələskər və s. şair-aşıqların yaradıcılıqlarını da mənimsəyir

Davamı...

Borçalı aşıq mühiti
folklor
Avqust 6, 2008 12:21
Baxış sayı: 9

Şərhlər(0)

Onun dastan dünyası haradasa əjdahaya qalib gələn Məlikməmməd var. haradasa Qara Keşişin fitnə fəsadında yanan Kərəm var. haradasa bəylərin, xanların, paşaların zülmünə dözməyib, Çənlibelə çəkilən Koroğlu var. Qırat var, Dürat var. haradasa, ağ qoç, qara qoç var. haradasa «Ana, mən Qəribəm, Qərib» deyən var. haradasa Dədə Ələsgər, Tavar saz, bulqurlu saz var. haradasa, Qurbani, Tufarqanlı Abbas, Şəmşir, Əmrah, Xındı Məmməd, Kamandar sevgisi, yanğısı var. Və haradasa, haradasa Hüseyn Saraçlı dünyası, Hüseyn Saraçlı dərinliyi var. Hüseyn Saraçlı ləngəri, məhəbbəti var. haradasa «Müxəmməs», «Dilqəmi», «Baş divani», «Zarıncı», «Cığalı təcnis», «Şeşəngi», «Balsayad», «Yurd yeri», «Sürütmə Koroğlu», «Gözəlləmə», «Yanıq Kərəmi», «Ovşarı», «Göyçə Gözəlləməsi», «Mansırı», «Borçalı gözəlləməsi», «Sarı tel», «Orta sarı tel», «Paşa köçdü», «İrəvan çuxuru», «Sallama Kərəmi», «Başxanım», «Çuxur oba», «İstanbul bozuğun» iniltisi, hayqırtısı, nərəsi, sevgisi, oba yurd həsrəti, qələbəsi var.
Davamı...

Borçalı aşıq mühiti
folklor
Avqust 6, 2008 12:20
Baxış sayı: 9

Şərhlər(0)

Yaklaşık 32-33 yıl önceydi… Yani 1971 ya da 1972 yılları…1969 yılı sonunda Cem Karaca Apaşlar topluluğu dağılmış ben de sahne hayatıma nokta koyup filmciliğe başlamıştım. Ama içimdeki müzikle ilgili birşeyler üretmek arzusu henüz kıpır kıpırdı. O yıllarda batıda "Hair” ve “Jesus Christ - Super Star" müzikalleri ortalığı kasıp kavuruyordu, bizde ise 30’lu yıllardaki yaygın operet geleneği ve tabii ki “Lüküs Hayat”'tan sonra o kadar az müzikal bestelenmiş ve sahnelenmişti ki… Yedi Kocalı Hürmüz, Hisseli Harikalar Kumpanyası, Bin Yıl Önce Bin Yıl Sonra gibi eserler bu seyrek örneklerden birkaçı idi. Zaman zaman Apaşları ilk kurduğumuz da solistimiz olan Sadık Bütünley ile buluşur eski anıları tazelerdik. Sadık o günlerde “Jesus Christ - Super Star" Rock operasını tamamen ezberlemiş mırıldanıp dururdu. Birden aklıma geldi, bizde neden bu türde bir rock opera ya da müzikal bestelenmesin?
Davamı...

TƏDQİQATLAR
folklor
Avqust 6, 2008 12:04
Baxış sayı: 8

Şərhlər(0)

Bu yaxınlarda Urmiyada "Səfəvilər dövrü Azərbaycan ədəbiyyatı" mövzusunda beynəlxalq elmi konfrans keçirilib. Sözügedən konfransda azərbaycanlı alimlər - filologiya elmləri doktoru, professor Məhərrəm Qasımlı və filologiya elmləri namizədi Asif Rüstəmli də iştirak edib. Bir müddət öncə səfərdən dönən alimlərimiz konfransla bağlı öz fikirlərini bölüşdüklərində n bu mövzuya toxunmayacağıq. Bizim məqsədimiz sözügedən səfər zamanı baş verən və ədəbiyyatım ız üçün son dərəcə böyük əhəmiyyət kəsb edən bir hadisənin üzərində dayanmaqdır. Belə ki, alimlərimiz qədim türk abidəsi olan "Kitabi Dədə Qorqud"un tarixi mənbələrdəki qeydlərinə əsaslanaraq , Urmiya qalasında yerləşən Burla xatun məqbərəsini tapıblar. Bu haqda mətbuatda müəyyən informasiyalar dərc edilsə də, "Kitabi Dədə Qorqud" obrazlarının tarixi şəxsiyyət olmasına dair, eləcə də onların Azərbaycanla sıx bağlılığı, nəhayət, tarixi izlərinin, daha dəqiq desək, qəbirlərinin axtarılması ilə uzun illər məşğul olan professor Məhərrəm Qasımlıdan daha geniş məlumat almağa ehtiyac duyduq. Yeri gəlmişkən, bu, professorun bu sahədə apardığı tədqiqatla bağlı ən uğurlu tapıntıdır. İndi isə filologiya elmləri doktoru, professor Məhərrəm Qasımlının özünü dinləyək.
Davamı...

TƏDQİQATLAR
folklor
Avqust 6, 2008 12:03
Baxış sayı: 11

Şərhlər(0)

Tarix içindəki oğuz-türk mənəvi mədəniyyətin in ana axarlarından biri Dədə (Ata) Qorqud və onun çevrəsindəki mifoloji və tarixi proseslərlə bağlıdır. Babalarımız olan oğuzların mənəvi - ruhani hamisi, yol göstəricisi statusunda çıxış edən "Qorqud" şübhəsiz ki, yüzilliklərin dərinliklərində n gələn müdriklik, öncəkörəmlik, ulusu-etnosu gələcəyə doğru istiqamətləndir mə düşüncəsinin ortaya çıxardığı rəmzi - mifoloji obrazdı. Oğuz-türk tarixinin çeşidli dönəmlərində, xüsusən də taleyüklü məqamlarında ulus-etnos içərisindən çıxmış (zühür etmiş!) qeyri-adi istedad, bilici-görücü keyfiyyətlərinə malik unikal şəxsiyyətlər sözü gedən mənəvi statusu ("qorqudluğu") öz üzərinə götürmüş, bu səbəbdən də "Qorqud" adı ilə çağırılmışlar. Bu baxımdan "Qorqud" tarixi-mifolji statusunun yüzillər boyundakı daşıyıcılarının sayı yəqin ki, onlarladır. Türküstan, Qafqaz və Anadoluda müşahidə olunan çoxsaylı Qorqud qəbirləri də həmin tarixi gerçəkliyin ifadəsidir.
Davamı...

TƏDQİQATLAR
folklor
Avqust 6, 2008 12:01
Baxış sayı: 12

Şərhlər(0)

Bu gün Axısqa türklərinin dilinin bir çox leksik-qrammatik xüsusiyyətləri "Kitabi-Dədə Qorqud" dastanının dili ilə eyniyyət təşkil edir. Dil uyğunluqlarını aşağıdakı qruplara ayırmaq olar: 

a) Leksik uyğunluqlar 
b) Morfoloji uyğunluqlar 
v) Sintaktik uyğunluqlar 

Leksik uyğunluqlar ayrı-ayrı leksik vahidlər arasında özünü göstərir. Bu uyğunluqların bir çoxu müasir Azərbaycan dili üçün arxaik hesab edilir

Davamı...

TƏDQİQATLAR
folklor
Avqust 6, 2008 11:59
Baxış sayı: 8

Şərhlər(0)

“Azərbaycan tarixi” bir elm sahəsi kimi A. Bakıxanovun tədqiqatı ilə başlanmış, XX əsrin əvvəlində M.Rəsulzadə, Ə.Hüseynzadə, M.Baharlı və başqa ziyalıların əsərlərilə bu sahə artıq müəyən sistemə salınmışdır. Azərbaycanda komunist rejim hakimiyəti ələ alandan sonra “Azərbaycan tarixi” elmi siyasiləşdi. 1920-1990-cı illər arasında Azərbaycan tarixi haqqında yazılmış monoqrafiya, dərslik və akademik nəşrlər Azərbaycanda qurulan dövlətlərin tarixini azər xalqının deyil, ayrı-ayrı sülalələrin və bölgələrin tarixi kimi təqdim edilmişdir. Bu kitablarda türk enosunun Azərbaycana gəlmə xalq olmasının qabardılması əsas konsepsiya idi. Hətta, bu “gəlmə türklər” də vəhşi köçəri simasında təqdim olunurdu.
Davamı...

TƏDQİQATLAR
folklor
Avqust 6, 2008 11:55
Baxış sayı: 9

Şərhlər(0)

XVII əsrə aid olan əlyazmada dastan 28 fəsildən ibarətdir 

Gürcüstanın Əlyazmalar İnstitutunda Azərbaycan folklorunun qiymətli nümunələrindən olan "Koroğlu" dastanının əlyazmaları aşkar edilib

Davamı...

Bölməsiz
folklor
Avqust 6, 2008 11:53
Baxış sayı: 10

Şərhlər(0)

Gəmiqaya rəsmlərinin böyük bir qrupu heyvan təsvirlərindən ibarətdir. Bu rəsmlər insanların min illər boyu formalaşan inanclarını əks etdirir. Qədim insanların dini-mifoloji görüşlərinin formalaşmalarında onların həyat tərzi müəyyən rol oynamışdır. Arxeoloji araşdırmalar göstərir ki, e.ə III minilliyin ortalarından başlayaraq heyvandarlıqda xırdabuynuzlu heyvanlar üstünlük təşkil edilmişdir. Heyvandarlıqla bərabər ovçuluq da təsərüfatda öz mövqeyini saxlamışdır. 
Davamı...

TƏDQİQATLAR
folklor
Avqust 6, 2008 11:52
Baxış sayı: 8

Şərhlər(0)

Moskvada “BiblioObraz 2007” beynəlxalq festivalının açılış mərasimi keçirilib. Azərbaycanın Rusiyadakı səfirliyindən APA-ya verilən məlumata görə, Rusiyanın birinci xanımı Lüdmila Putinanın təşəbbüsü ilə keçirilən və 22 ölkə nümayəndəsinin qatıldığı tədbirdə Heydər Əliyev Fondunun prezidenti Mehriban Əliyeva da iştirak edib. 


Azərbaycanın birinci xanımı festivalın açılışında nitq söyləyib. Festival çərçivəsində Azərbaycan nümayəndə heyəti ayrı-ayrı tədbirlərə qatılacaq. Bu festival üçün Heydər Əliyev Fondu Azərbaycan klassikləri Nizami, Məhsəti Gəncəvi, Mirzə Şəfi Vazeh, Mirzə Ələkbər Sabir, Səməd Vurğun və Mir Cəlalın rus dilinə tərcümə olunmuş əsərlərini yenidən, yüksək poliqrafik səviyyədə nəşr etdirib, milli mədəniyyətimizə aid DVD və SD-lər hazırlayıb. Fondun yeniyetmə auditoriya üçün nəşr etdirdiyi topluya Azərbaycan yazıçısı Kamal Abdullanın “Tarixsiz gündəlik”, rus yazıçısı Tamara Kryukovanın “Kostya+Nika” və bolqar yazıçısı Georgi Mişevin “Atalı-analı yetim” əsərləri daxil edilib

Davamı...

Bölməsiz
folklor
Avqust 6, 2008 11:49
Baxış sayı: 10

Şərhlər(0)

Azerbaycan xalqının şifahi poetik yaradıcılığı kimi menalandırdığımız folklorun tarixi Azerbaycan erazisinde ilk insan meskenlerinin meydana çıxmasına gedib çatır. Azerbaycan dünyanın en zengin folklor servetlerinden birine sahibdir. 

Azerbaycan edebiyyatının qaynağında zengin ve derin mezmunlu Azerbaycan folkloru durmaqdadır. Mifoloji-bedii dünyagörüşün izleri folklorda ve klassik edebiyyatda indi de özünü büruze vermekdedir. Azerbaycan mifologiyası Qedim hind, Qedim yunan mifologiyası qeder sistemli ve bütöv xarakter daşımır

Davamı...

sizlərdən gələn məktublar
folklor
Avqust 6, 2008 11:47
Baxış sayı: 8

Şərhlər(0)

Elçin Efəndi
 

Neçə gündür ki, Aşıq Ələsgərin həmişəki kimi, iddiasız, sadə, təmiz bir misrası, elə bil ki, kitabların səhifəsindən yox, qədim (və doğma!) Göyçə mahalında qoca Ələsgərin sazı sinəsinə sıxıb söylədiyi gəraylıdan-həmin o məqamdan qopub gəlmiş bir misra elə hey fıkrimdə dolaşır: “Təşrif buyur, gedək bağa...”. 

Bu iddiasız bir misra bu dəm mənim üçün Sözün və Sazın sirri-sehri (və heç vaxt açılmayacaq, əbədi bir sirri-sehr!) ilə dolu idi, çünki o bağ təkcə təbiətin xudmani, gözəl bir guşəsi deyildi, o bağ Ələsgər dünyası idi.

Davamı...

sizlərdən gələn məktublar
folklor
Avqust 6, 2008 11:45
Baxış sayı: 13

Şərhlər(0)

Filologiya elmləri namizədi, folklorşünas alim Elnur Heydərovun ««Əsli-Kərəm» dastanı və alban mədəniyyəti» monoqrafiyası folklorşünaslığımızın çox aktual bir probleminə – xalqımızın məşhur «Əsli-Kərəm» dastanının və ümumiyyətlə folklorumuzun genezisi və tarixi semantikası məsələsinə həsr olunmuşdur. Əsər indiyə qədər cəmiyyətimizə erməni kimi təlqin olunmuş Qara Keşiş və Əslinin qədim albanlarla bağlılığından, Alban-türk mədəniyyətinin qarşılıqlı əlaqəsindən bəhs edir.

Əsərdə folklorşünaslığımız və tarix elmimiz üçün son dərəcə vacib və yeni faktlar açılıb ortaya qoyularaq, elmi təhlilə cəlb edilmiş, maraqlı elmi nəticələrə gəlinmişdir.

Kitab folklorşünas alimlər, tarixçilər, folklorumuz və tariximizlə maraqlananlar üçün əhəmiyyətli mənbədir.

Davamı...

TƏDQİQATLAR
folklor
Avqust 6, 2008 11:42
Baxış sayı: 9

Şərhlər(0)

Qam– şaman və ondan əvvəlki dünyagörüşləri ilə bağlı olan Xızır türk mifoloji təfəkkürünün məhsuludur. Bizə gəlib çatan qədim dövr xalq yaradıcılığı məhsullarından olan altay–türk dastanı “Manas”, azərbaycanlıların “Dədə Qorqud”, özbəklərin “Alpamiş” və digər xalqların şifahi dilində Xızır peyğəmbər özünəməxsus funksiyalari ilə çıxış etməkdə və yaşamaqdadır. Burada onu da nəzərdən qaçirmaq olmaz ki, bir sıra xalqların folklorunda da Xızır kultu öz ənənəvi funksiyaları ilə görünməkdədir
Davamı...

TƏDQİQATLAR
folklor
Avqust 6, 2008 11:39
Baxış sayı: 10

Şərhlər(0)

Azərbaycan aşıq sənətinə, ümumiyyətlə Azərbaycan folkloruna dərin hörmətlə yanaşan “Azersun Holding” MMC Azərbaycan Aşıqlar Birliyinin “Dağlar Sizə Söz Deməyə Gəlmişəm” adlı konsert proqramını “Azərçayın” təşkilati dəstəyi ilə həyata keçirdi.

Davamı...

sizlərdən gələn məktublar, FOLKLOR NƏDİ?
folklor
Avqust 6, 2008 11:36
Baxış sayı: 12

Şərhlər(0)

05.03.2004 "Azərbaycan folkloru nümunələrinin hüquqi qorunması haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiqi ilə əlaqədar Azərbaycan Respublikasının Inzibati Xətalar Məcəlləsinə və Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinə dəyişikliklər və əlavələr edilməsi barədə

AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ

Q A N U N U

Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi qərara alır: 


1. Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinə (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2000-ci il, №8, I kitab, maddə 584; 2001-ci il, №1, maddə 24; №3, maddə 139; №7, maddə 455; №11, maddələr 680, 698; №12, maddə 731; 2002-ci il №1, maddə 9; №4, I kitab, maddə 165; №5, maddələr 234, 237, 239; №6, maddə 326; №8, maddə 463; №12, maddə 692; 2003-cü il, №1, maddələr 3, 13, 23; №4, maddələr 177, 178; №5, maddə 228; №6, maddələr 257, 276, 279; №8, maddələr 407, 425; Azərbaycan Respublikasının 2003-cü il 7 noyabr tarixli 512-IIQD nömrəli, 5 dekabr tarixli 536-IIQD nömrəli, 9 dekabr tarixli 556-IIQD nömrəli, 557-IIQD nömrəli və 558-IIQD nömrəli, 30 dekabr tarixli 569-IIQD nömrəli, 2004-cü il 6 yanvar tarixli 574-IIQD nömrəli Qanunları) aşağıdakı dəyişikliklər və əlavə edilsin:

Davamı...

FOLKLOR NƏDİ?
folklor
Avqust 6, 2008 11:32
Baxış sayı: 10

Şərhlər(0)

          İlk 30 cildə Azərbaycan nağılları, 25-30 cilddə dastanlarımız, qalan cildlərdə isə şifahi xalq ədəbiyyatı nümunələri yer alacaq



Davamı...

FOLKLOR NƏDİ?
folklor
Avqust 6, 2008 11:28
Baxış sayı: 10

Şərhlər(0)